Fotolia.com | #97281950 | Autor: zhengzaishanchu

Fotolia.com | #97281950 | Autor: zhengzaishanchu

Kręgosłup cywilizacji: krótka historia stali

Chełchowski > Bez kategorii > Kręgosłup cywilizacji: krótka historia stali

Chyba żaden materiał w historii nie był równie istotny dla rozwoju ludzkości, jak żelazo i tworzona z niego stal. Gdyby nie one, nie byłoby możliwe wytworzenie narzędzi – ale także broni – kluczowych dla postępu cywilizacji.

Ewolucję żelaza i stali można prześledzić na około 4000 lat wstecz – mniej więcej do początku, jakżeby inaczej, epoki żelaza. Wynaleziono wówczas metody obróbki, które sprawiły, że żelazo wyparło powszechnie stosowany wcześniej brąz. Przez długi czas w większości regionów jakość żelaznych produktów w znacznej mierze zależała od tego, jak dobra była ruda, z której je wytapiano – w gruncie rzeczy dość prymitywne metody produkcji miały znaczenie drugorzędne (choć były wyjątki, takie jak słynna stal damasceńska o legendarnej wręcz trwałości – rodzaj stali, którego do dziś nie udało się ściśle odtworzyć).

Rewolucja przemysłowa: nowe metody obróbki

Choć z czasem udało się lepiej poznać i zrozumieć właściwości żelaza, dopiero rewolucja przemysłowa i postępująca urbanizacja stworzyły warunki, w których niezbędne okazało się opracowanie takich metod jego obróbki, które pozwalałyby na stworzenie stopu możliwie jak najbardziej wytrzymałego – i to w możliwie jak najbardziej wydajny sposób. Największy przełom nastąpił w połowie wieku XIX, gdy Henry Bessemer znalazł skuteczną metodę wykorzystania tlenu do obniżenia poziomu węgla w żelazie: było to odkrycie, które doprowadziło do narodzin przemysłu metalurgicznego w formie, którą znamy współcześnie.

Przemysł stalowy pracuje pełną parą

Za sprawą odkryć rewolucji przemysłowej możliwe było produkowanie tańszej i jednocześnie trwalszej stali: nic dziwnego, że szereg biznesmenów i przedsiębiorców dostrzegł tutaj możliwości inwestycyjne. Stalą zainteresowali się tacy giganci jak Andrew Carnegie, do dziś uważany za jednego z największych ludzi interesów w historii. Carnegie na swojej inwestycji w stal zarobił miliardy: jego US Steel Corporation, założona w 1901 roku, była pierwszą na świecie korporacją, której wartość przekroczyła miliard dolarów, co daje jasny pogląd na to, jak kluczowym surowcem była stal w tamtym okresie szalonego, stale pędzącego naprzód rozwoju.

Powstaje piec łukowy

Na samym początku XX wieku dokonano kolejnego przełomowego wynalazku: Paul Héroult opracował elektryczny piec łukowy, który pozwolił na tworzenie nowych stopów – między innymi żelazochromu i żelazowolframu – w bardzo wysokiej temperaturze. Nim nadeszła II wojna światowa, piec łukowy – który był stosunkowo tanim urządzeniem – wykorzystywany był do tworzenia większości stopów, przede wszystkim w Europie.

Tlen zaprzęgnięty do pracy

Obecnie mniej więcej dwie trzecie światowej produkcji stali to surowiec powstały w procesie polegającym na oddzielaniu tlenu od azotu – w tak zwanych podstawowych piecach tlenowych, których pierwsze modele pojawiły się w przemyśle w latach 60. ubiegłego stulecia. Wdmuchują one tlen do dużej ilości stopionego żelaza oraz stali z odzysku, w ten sposób tworząc gotową stal.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *